محمد يوسف حريرى

36

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

2 . ازلام امر و نهى - سه تير مشورتى بود كه بر روى يكى افعل ( انجام بده ) و بر ديگرى لا تفعل ( انجام نده ) و بر سومى غفل ( پوچ ) نوشته شده بود و كسانى كه مىخواستند معامله‌اى انجام دهند يا به سفر تجارى مهمى بروند يا كار مهمى صورت دهند اين تيرها را در كيسه‌اى مىريختند و از آن تيرى بيرون مىكشيدند ، اگر تير « غفل » ( پوچ ) بيرون مىآمد قرعه را تكرار مىكردند و اگر « افعل » بود به آن اقدام مىنمودند و اگر « لا تفعل » بود تا يك سال ترك آن مىكردند . 3 . ازلام احكام - اين نوع ازلام را معمولا روسا و مشايخ براى حل و فصل امور به كار مىبردند با توجه به اين‌كه هر حكمى تير مخصوصى داشت . ازواج ثلاثه وَ كُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَةً . ( واقعه - 7 ) گروه‌هاى سه‌گانه در رستاخيز اصحاب ميمنه ( سمت راستىها . بهشتيان ) اصحاب مشئمه ( دست چپىها . دوزخيان ) سابقون ( پيشى گيرندگان در ايمان . بهشتيان ) ازواج مطهره وَ لَهُمْ فِيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ هُمْ فِيها خالِدُونَ ( بقره - 25 ) زنان بهشتىاند . طهارت در آيات ازواج مطهره مطلق و شامل همه نوع پاكى است يعنى آنها در ظاهر و باطن از حيث اخلاق و خلقت و كثافات و پليدىها و چيزهاى تنفرآور به تمام معنى پاك و مطهرند ( قاموس قرآن ، ذيل حور ) ازواج ثمانيه أَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ الْأَنْعامِ ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ ( زمر - 6 ) هشت حيوان حلال گوشت . ميش و بز و گاو و شتر نر و ماده . ( لغات قرآن ، ذيل ثمانيه ازدواج ) ازواج نبى يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ زِينَتَها فَتَعالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَ أُسَرِّحْكُنَّ سَراحاً جَمِيلًا ( احزاب - 28 ) همسران رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و آنانند ( - ) امهات المؤمنين اساس سورهء فاتحه الكتاب را گويند ( تفسير ابو الفتوح ) نوشته‌اند سوره به جهت جامعيت كيفيت عبادت ، اصل قرآن است . اساس القرآن از اسامى سوره حمد ( اصطلاحات و تعريفات نفايس الفنون ) اساطير الاولين ( ا ر ل ا وّ ) يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هذا إِلَّا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ ( انعام - 25 ) افسانه‌هاى قدما . قرآن مجيد سخن از كافران و مشركانى دارد كه فهم آيات قرآن ندارند و گوش‌هايشان در شنيدن حق سنگين است و با وجود مشاهدهء آيات خدا ايمان نمىآورند تا جايى كه در مقام مجادله با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله اين آيات را جز افسانه‌هاى پيشينيان نمىدانند . و لذا قرآن آنها را به تحدّى مىخواند . اسباب نزول يا شأن نزول . و مراد از شأن نزول هر آيه اتفاق و حادثه‌اى است كه آيه در رابطه با آن بر پيامبر اكرم نازل شده است . برخى از آيات قرآن كريم بدون زمينهء خاصى نازل شدند ولى بعضى از آيات به جهت نزول با وقايعى كه در خلال مدت دعوت پيامبر اكرم اتفاق افتاده ارتباط دارد و زمينه‌اى سبب شده تا آيه‌اى نازل گردد ( و اين زمينه